ในวงการช่างเครื่องกลและงานวิศวกรรม ตัวอักษร “M” หมายถึง Metric Thread หรือ เกลียวมิล ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล (ISO) ที่เราใช้กันแพร่หลายที่สุดในประเทศไทยครับ
ตัวเลขที่ตามหลัง M คือ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางระบุ (Nominal Diameter) ของยอดเกลียวตัวผู้ (น็อตตัวผู้) โดยมีหน่วยเป็น มิลลิเมตร
ความหมายของแต่ละขนาด (M5 – M16)
| ขนาดเกลียว | ความโตของแกนน็อต (ประมาณ) | การใช้งานทั่วไป |
| M5 | 5 มม. | งานละเอียด, อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์, ชิ้นส่วนพลาสติก |
| M6 | 6 มม. | งานเฟอร์นิเจอร์, ยึดชุดสีรถมอเตอร์ไซค์, งาน DIY ทั่วไป |
| M8 | 8 มม. | งานโครงสร้างเบา, ยึดขาโต๊ะ, อะไหล่รถยนต์ (เทียบเท่าหัวน็อตเบอร์ 12/13) |
| M10 | 10 มม. | งานโครงสร้างเครื่องจักร, ยึดแท่นเครื่อง, งานโยธาขนาดเล็ก |
| M12 | 12 มม. | งานยึดโครงเหล็ก, ช่วงล่างรถยนต์, พุกเหล็กขนาดกลาง |
| M16 | 16 มม. | งานโครงสร้างหนัก, เสารับสัญญาณ, ยึดฐานรากเครื่องจักรใหญ่ |
ส่วนประกอบสำคัญที่คุณต้องรู้เวลาไปซื้อ
เวลาเราพูดถึงเกลียว M นอกจากความโตแล้ว ยังมีค่าที่สำคัญอีกอย่างคือ ระยะ Pitch (ระยะห่างระหว่างยอดเกลียว) ครับ
-
เกลียวมาตรฐาน (Coarse Thread): เป็นเกลียวปกติที่ขายตามร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป ถ้าเราบอกแค่ “M8” เฉยๆ เขาจะหยิบเกลียวมาตรฐานมาให้
-
เกลียวละเอียด (Fine Thread): จะมีระยะ Pitch แคบกว่าปกติ ใช้ในงานที่ต้องการความแข็งแรงสูงหรือทนแรงสั่นสะเทือน (เช่น ในเครื่องยนต์)
- เกลียวนอก (External Thread) – เป็นเกลียวที่อยู่ด้านนอกของตัวอุปกรณ์ หรือจะเรียกอีกอย่างว่า เกลียวตัวผู้
- เกลียวใน (Internal Thread) – เป็นเกลียวที่อยู่ด้านในของตัวอุปกรณ์ หรือจะเรียกอีกอย่างว่า เกลียวตัวเมีย
- เกลียวขวา (Right Hand Thread) – เป็นเกลียวที่มีทิศทางการหมุนไปตามเข็มนาฬิกา ทิศทางนี้สามารถพบเห็นได้บ่อยที่สุดในชีวิตประจำวัน
- เกลียวซ้าย (Left Hand Thread) – เป็นเกลียวที่มีทิศทางการหมุนทวนเข็มนาฬิกา อาจจะพบเห็นไม่ได้บ่อยนัก
ซึ่งการใช้งานเพื่อที่จะทำให้ยึดอุปกรณ์เข้าด้วยกันได้ จะต้องใช้ อุปกรณ์ที่มีเกลียวนอกหมุนติดเข้าไปในอุปกรณ์ที่มีเกลียวใน และมีทิศทางของเกลียวไปในทางเดียวกัน
- ยอดเกลียว (Crest) – คือส่วนที่เป็นขอบที่สูงสุดของตัวเกลียว
- ฐานเกลียว (Root) – คือส่วนที่เป็นจุดที่ต่ำที่สุดของเกลียว
- มุมของเกลียว (Thread Angle) – เป็นมุมองศาความกว้างระหว่างเกลียวที่อยู่ติดกัน
- Pitch – คือระยะห่างระหว่างยอดเกลียวหนึ่งไปยังอีกยอดเกลียวหนึ่ง
- Lead – คือระยะเกลียวที่เคลื่อนที่ไป เมื่อหมุนเกลียวครบ 1 รอบ ถ้าค่า Pitch มีค่าท่ากับ Lead เมื่อหมุนเกลียวครบ 1 รอบ เกลียวจะเคลื่อนที่ไปได้เป็นระยะ 1 ยอดเกลียว ถ้าหากค่า Lead มีระยะเท่ากับ 3 ยอดเกลียว เมื่อหมุนเกลียวครบ 1 รอบ เกลียวจะเคลื่อนที่ไปได้ 3 ยอดเกลียว
- รูปร่างของเกลียว (Thread Form) เป็นรูปร่างของเกลียว โดยทั่วไปแล้วเกลียวจะมีอยู่ในหลากหลายรูปแบบ ตามความเหมาะสมกับการใช้งาน
ตัวอย่างการเรียกชื่อเต็ม:
M10 x 1.5
M = เกลียวมิล
10 = แกนโต 10 มม.
1.5 = ระยะห่างระหว่างยอดเกลียวคือ 1.5 มม.
ข้อควรระวังสำหรับ “นายช่าง”
-
เบอร์ประแจ ไม่เท่ากับ ขนาดเกลียว: หลายคนสับสน เช่น น็อต M8 ส่วนใหญ่จะใช้ประแจ เบอร์ 13 ขัน (หรือเบอร์ 12 ในมาตรฐานญี่ปุ่น) เราเรียกขนาดน็อตตามความโตของ “แกน” ไม่ใช่ความกว้างของ “หัว” ครับ
-
การเจาะรูนำ (Tap Drill): ถ้าคุณจะต๊าปเกลียว ต้องเจาะรูให้เล็กกว่าขนาด M เล็กน้อย สูตรจำง่ายๆ คือ “ขนาด M – ระยะ Pitch = ขนาดดอกสว่าน”
-
เช่น M8 (Pitch 1.25) ต้องใช้ดอกสว่านขนาด $8 – 1.25 = 6.75$ มม. เจาะนำครับ
-
ถ้าคุณกำลังจะเลือกไปใช้กับงานโครงสร้างเหล็กหรือที่จอดรถที่คุณกำลังออกแบบอยู่ M12 และ M16 จะเป็นขนาดที่เจอบ่อยที่สุดในการยึด Base Plate เสากับฐานราก
